Kaybolan bir balıkçı ağı deniz dibinde öylece yok olmaz. Uzmanların tahminlerine göre terk edilmiş, kaybolmuş veya atılmış balıkçılık ekipmanı, tüm deniz çöpünün yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor. Porto Üniversitesi araştırmacılarının koordine ettiği Avrupa projesi NETTAG+, soruna aynı anda birçok yönden yaklaşıyor: balıkçılara yönelik çalıştaylar, ekipmanlar için akustik etiketler, yapay zekâyla birleştirilmiş sonar ve su altı robotları. Sonunda da denize karşı sorumluluğun kendi alışkanlıklarında ne kadar yer tuttuğunu test edebilirsin.
Deniz kıyısında vakit geçiren herkes sahile vurmuş bir halat parçası ya da ağ yumağı görmüştür. Ancak bu, sorunun yalnızca görünen kısmı. Kopup, kaybolup ya da atılıp suda kalan ağlar, tuzaklar ve oltalar hayvanlar ile gemiler için uzun süre tehdit oluşturabilir. CORDIS, ALDFG kısaltmasıyla bilinen bu tür terk edilmiş, kaybolmuş ya da başka şekilde atılmış balıkçılık ekipmanının tüm deniz çöpünün yaklaşık yüzde 10’unu oluşturduğunu belirten tahminlere atıfta bulunuyor.
Porto Üniversitesi Disiplinlerarası Deniz ve Çevre Araştırmaları Merkezi’nde (CIIMAR) biyolog olan ve NETTAG+ projesini koordine eden Sandra Ramos, konunun yalnızca doğayla ilgili olmadığına dikkat çekiyor: “Bu ‘hayalet ekipman’ yalnızca Avrupa’nın deniz yaşamı için doğrudan bir tehdit oluşturmakla kalmıyor, deniz taşımacılığını da aksatabiliyor ve böylece sosyoekonomik bir etkisi de olabiliyor.”
AB tarafından finanse edilen proje tek bir mucize buluşa güvenmiyor. Ekip eğitimi, elektroniği, veri analizini ve robotiği bir araya getirdi, çünkü bu yaklaşımların her biri sorunun farklı bir bölümüne yanıt veriyor. Ramos bunu şöyle ifade ediyor: “Amacımız, balıkçılık ekipmanlarının ve balıkçılıktan kaynaklanan deniz çöpünün zararlı etkilerini önleyebilecek, bunlardan kaçınabilecek ve hafifletebilecek, birbirini tamamlayan yenilikçi çözümler geliştirmek ve göstermek.”
Uygulamada çalışma dört ana hat boyunca ilerledi:
İlk hat en az teknik olanı ve en önemlisi çıkabilir. Ekip, profesyonel balıkçıları okyanusun koruyucuları olarak tanıtan çalıştaylar, sanal gerçeklik etkinlikleri ve bilgilendirme kampanyaları düzenledi. Proje, balıkçılarla birlikte normal avlanma sırasında topladıkları çöpün ayrıştırılması ve depolanması için bir iyi uygulamalar el kitabı hazırladı.
Proje ayrıca deniz çöpü toplayan balıkçılara yönelik ödül programları hakkında bir beyaz kitap yayımladı. Ramos şöyle açıklıyor: “Bu belge, deniz çöpünü dolaşım ekonomisine girebileceği balıkçı limanlarına getiren balıkçıları takdir eden, ölçeklenebilir ve politikalarla uyumlu ödül sistemlerinin tasarlanmasına ışık tutuyor.” Mantık basit: Çöpü limana getirmek kazandırıyorsa, gemideki günlük alışkanlıkları değiştirmek daha kolay olur.
İkinci dayanak, piyasaya hazır, uygun fiyatlı ve kullanımı kolay bir akustik ekipman konumlandırma sistemi olan MyGearTag. Balıkçıların bir ağı ya da başka bir ekipmanı, bir hayalet ekipmana dönüşmeden önce bulmasına yardım ediyor. Ramos somut rakamlar veriyor: “MyGearTag, balıkçıların kaybolan balıkçılık ekipmanını 2 km’yi aşan mesafelerde ve 650 m’den derin sularda hızla bulup geri almasını sağlıyor; böylece ekipman yenileme maliyetleri, kurtarma çabası, arama süresi ve ALDFG’nin çevresel etkileri azalıyor.”
Sistem; Hırvatistan, İtalya, Portekiz, İspanya ve Birleşik Krallık’ta farklı türde balıkçılık ekipmanları üzerinde başarıyla gösterildi. Proje ortağı Succorfish şimdi onu pazara sunuyor.
Etiket, ağa önceden takılmışsa işe yarar. Peki uzun zamandır deniz dibinde yatan ekipman ne olacak? Projenin üçüncü unsuru bu soruya yanıt veriyor: hayalet ekipmanı tespit etmek, haritalamak ve izlemek için yüksek çözünürlüklü sonar görüntülemeyi, yapay zekâ algoritmalarını ve otonom robotik platformları birleştiren bir sistem. Sonar deniz tabanını tarıyor, algoritmalar görüntülerde kaybolan ekipmanı ayırt etmeye yardım ediyor, otonom platformlar ise izini sürmeyi mümkün kılıyor.
Ramos, ekibin neyi hedeflediğini anlatıyor: “Fikir, sistemin zamanla büyük ölçekli ALDFG izleme ve kurtarma operasyonlarını desteklemesi.” Buradaki anahtar sözcük ölçek, çünkü tek tek ağları elle çıkarmak sorunun büyüklüğüne yetişemez.
Çalışmanın son hattı deniz megafaunasıyla, yani büyük deniz hayvanlarıyla ilgili. Ekip, halatsız balıkçılığı destekleyen akustik olarak etkinleştirilen bir bırakma mekanizması ile gerçek zamanlı bir deniz memelisi tespit sistemi geliştirdi. Su sütununda daha az halat, hayvanların dolaşma ihtimalinin azalması demek.
NETTAG+, çevre sorunları üzerindeki çalışmanın bugün nasıl göründüğünü iyi gösteriyor. Tek bir projede biyologlar, akustik mühendisler, yapay zekâ ve robotik uzmanları bir araya geliyor; eğitim, iletişim ve ekonomi alanlarında çalışan insanlar da onlara katılıyor. İkinciler olmasa en iyi etiket bile depoda kalırdı, çünkü onu kullanmak isteyecek olanlar balıkçılar.
Oşinografi, biyoloji, bilgisayar bilimi, otomasyon veya yönetim öğrencileri için bu, disiplinlerin kesiştiği noktadaki dersleri ve öğrenci bilimsel kulüplerini aramaya değdiğinin bir işareti. Çözümün hedef kitlesiyle konuşabilme becerisi, algoritmaları bilmek kadar değerli olabilir.
Uzmanların tahminlerine göre terk edilmiş, kaybolmuş ve atılmış balıkçılık ekipmanı deniz çöpünün yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyor. NETTAG+ projesi sorunla aynı anda birçok cephede mücadele ediyor: balıkçılar için farkındalık artırma ve ödüller, 2 km’yi aşan mesafelerde ve 650 m’yi aşan derinliklerde çalışan akustik etiketler, yapay zekâ algoritmalı sonar, otonom robotlar ve deniz memelilerini koruyan teknolojiler. Koordinatörün görüşüne göre daha fazla farkındalık, iyi uygulamalar ve yenilikçi araçlar sayesinde balıkçılar ve balıkçılık sektörü artık okyanuslarımızı ve sularımızı yeniden canlandırmada öncü rol oynayacak konumda.
Bu makale, Avrupa Komisyonu’nun CORDIS hizmetinde yayımlanan bir materyale dayanmaktadır.
5 soru · bir dakika
English
Čeština
Deutsch
Español
Français
Magyar
Italiano
Polski
Português
Русский
Slovenčina
Türkçe
Українська
العربية
中文